महाराष्ट्राच्या राजकीय पटलावर चंद्रपूर जिल्हा नेहमीच एका वेगळ्या कारणासाठी चर्चेत राहिला आहे. इथे निवडणुका म्हणजे केवळ राजकीय पक्षांमधील लढत नसते, तर ती अस्तित्वाची, वर्चस्वाची आणि तीव्र महत्त्वाकांक्षांची एक महाकाय रणभूमी असते.
सध्या चंद्रपूरच्या राजकारणात जे चित्र दिसत आहे, ते अगदी अचूकपणे सांगायचे तर, "पक्ष नावापुरते आणि गट मात्र घराघरांमध्ये" असे झाले आहे. भाजप असो वा काँग्रेस, दोन्ही प्रमुख पक्षांचे दोन किंवा त्याहून अधिक तुकड्यांमध्ये झालेलं विभाजन आता लपून राहिलेले नाही.
कागदावर पक्ष एक, प्रत्यक्षात दोन वेगळे गट:
चंद्रपूरच्या राजकारणात कागदावर भाजप आणि काँग्रेस हे प्रमुख पक्ष दिसत असले, तरी प्रत्यक्षात स्थानिक पातळीवर हा जिल्हा चार प्रमुख सत्ताकेंद्रांमध्ये विभागला गेला आहे:
भाजपमधील द्विधा स्थिती: एकीकडे ज्येष्ठ नेते आणि माजी मंत्री सुधीर मुनगंटीवार यांचे प्रस्थापित व सर्वसमावेशक वर्चस्व आहे, तर दुसरीकडे आमदार किशोर जोरगेवार यांचे स्थानिक प्रभाव असलेला गट वेगळाच आहे. महानगरपालिका किंवा स्थानिक स्वराज्य संस्थांमध्ये या दोन्ही गटांचे नगरसेवक अनेकदा आपापसात भिडताना दिसतात.
काँग्रेसमधील अंतर्गत शीतयुद्ध: काँग्रेस पक्षात तर गटबाजीने उच्चांक गाठला आहे. विधिमंडळ पक्षाचे नेते विजय वडेट्टीवार आणि खासदार प्रतिभा धानोरकर यांच्यातील विसंवाद सर्वश्रुत आहे. चंद्रपूर महानगरपालिकेत काँग्रेसचे नगरसेवक दोन स्पष्ट गटांत (वडेट्टीवार गट आणि धानोरकर गट) विभागले गेले असून, गटनेतापदापासून ते स्वीकृत नगरसेवकांच्या निवडीपर्यंत प्रत्येक गोष्टीवरून एकमेकांचे पाय खेचण्याचे प्रकार सुरू असतात.
'श्रेयावादाची नवी संस्कृती' आणि विकासकामांची बळी
चंद्रपुरात सध्या विकासापेक्षा 'श्रेयाची लढाई' (Credit War) अधिक महत्त्वाची ठरत आहे. कोणतीही नवीन योजना असो, रस्ता असो किंवा उद्घाटनाचा कार्यक्रम असो—त्याचे श्रेय माझ्याच नेत्याला कसे मिळेल, यासाठी दोन्ही पक्षांमधील उप-गट धडपडताना दिसतात. या अंतर्गत कलहाचा सर्वात मोठा फटका शहराच्या व जिल्ह्याच्या विकासाला बसत आहे. महापालिका असो किंवा जिल्हा परिषद, नेत्यांच्या या भांडणामुळे पाणीटंचाई, रस्ते, स्वच्छता यांसारखे मूलभूत नागरिकांचे प्रश्न मागे पडले आहेत.
नगरसेवकांची पळवापळवी आणि कार्यकर्त्यांची परवड:
या गटबाजीच्या राजकारणात सर्वात वाईट अवस्था सामान्य कार्यकर्त्याची आणि स्थानिक नगरसेवकांची झाली आहे. कार्यकर्त्यांना पक्षाच्या विचारसरणीपेक्षा नेत्याच्या निष्ठा जपताना तारेवरची कसरत करावी लागते. आज एका नेत्यासोबत असलेला कार्यकर्ता उद्या समीकरण बदलले की दुसऱ्या गटात उडी मारताना दिसतो. महापालिका क्षेत्रात नगरसेवकांच्या कोलांटउड्या आणि गट बदलण्याच्या राजकारणामुळे पक्षाचे बळ वाढण्याऐवजी ते आपापसात लढून क्षीण होत आहे.
आगामी निवडणुकांचे मळभ आणि जनतेचा संभ्रम:
चंद्रपूरची जनता सध्या तीव्र संभ्रमावस्थेत आहे. एका बाजूला पारंपरिक मतदार आपापल्या नेत्यांच्या पाठीशी खंबीर उभे असतात, पण जेव्हा संपूर्ण पक्षच अंतर्गत वादात अडकतो, तेव्हा मतदारांचा हिरमोड होतो. जर हांतर्गत कलह असाच सुरू राहिला, तर आगामी निवडणुकांमध्ये राजकीय पक्षांना याचे गंभीर परिणाम भोगावे लागतील. जनता आता केवळ नेत्यांच्या नावावर नव्हे, तर स्थानिक पातळीवर होणाऱ्या कामांच्या आणि या गटबाजीच्या राजकारणाला कंटाळून वेगळा पर्याय शोधण्याच्या मनस्थितीत येऊ लागली आहे.
थोडक्यात काय तर...
चंद्रपूरचे राजकारण सध्या 'व्यक्तिगत महत्त्वाकांक्षा आणि श्रेयाची लढाई' या चक्रव्यूहात अडकले आहे. जोपर्यंत नेते पक्षहिताला आणि जनहिताला प्राधान्य देऊन आपली गटबाजी संपुष्टात आणत नाहीत, तोपर्यंत चंद्रपूरच्या विकासाची गाडी याच अंतर्गत संघर्षाच्या रुळांवर अडकलेली राहील.